Nowelizacja ustawy o ochronie ludności: więcej czasu i większe środki na inwestycje w schrony

Trwają prace nad zmianą ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Projekt nowelizacji ma usprawnić realizację inwestycji związanych z infrastrukturą ochronną oraz zwiększyć stabilność finansowania dla samorządów.

Zmiany są odpowiedzią na pierwsze doświadczenia z funkcjonowania nowych przepisów oraz postulaty jednostek samorządu terytorialnego, które wskazywały na zbyt krótki horyzont planowania i trudności w rozliczaniu środków.

Rekordowy budżet programu ochrony ludności

Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 zakłada łączne finansowanie w wysokości ok. 34 mld zł:

• ok. 16 mld zł w 2025 r.,
• ok. 17 mld zł w 2026 r.

Środki te przeznaczane są m.in. na:

• budowę i modernizację schronów,
• tworzenie miejsc doraźnego schronienia,
• systemy alarmowania i ostrzegania,
• magazyny sprzętu ochronnego,
• działania związane z bezpieczeństwem infrastruktury krytycznej.

Informacje o skali finansowania publikowane były w oficjalnych komunikatach rządowych, w tym na stronach administracji centralnej.

Wydłużenie terminów wydatkowania środków

Jednym z kluczowych problemów zgłaszanych przez samorządy była konieczność szybkiego rozliczania przyznanych środków – często w terminach niedostosowanych do realiów inwestycji budowlanych.

W odpowiedzi przyjęto rozwiązanie umożliwiające wykorzystanie części środków również po zakończeniu roku budżetowego – do 31 marca 2026 r. To istotne ułatwienie, które daje więcej czasu na:

• przeprowadzenie procedur przetargowych,
• realizację robót budowlanych,
• odbiory techniczne i rozliczenia projektów.

Program na 5 lat zamiast 2?

W toku prac legislacyjnych pojawił się postulat wydłużenia okresu obowiązywania Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej z 2 do 5 lat.

Takie rozwiązanie:

• zwiększyłoby przewidywalność finansową JST,
• umożliwiło planowanie inwestycji wieloetapowych,
• ograniczyło ryzyko wstrzymania projektów z powodu braku ciągłości finansowania.

Projekt nowelizacji jest obecnie omawiany w ramach konsultacji między rządem a stroną samorządową.

Uproszczenie procedur i nowe definicje

Planowane zmiany obejmują również:

• uproszczenie procedur zamówień publicznych w zakresie inwestycji ochronnych,
• doprecyzowanie przepisów dotyczących miejsc doraźnego schronienia,
• wprowadzenie pojęcia „punktów schronienia”,
• większą elastyczność w planowaniu wydatków.

Celem jest przyspieszenie realizacji projektów i ograniczenie barier administracyjnych.

Wątpliwości i kwestie do doprecyzowania

Podczas konsultacji zgłaszane są także zagadnienia wymagające doprecyzowania, m.in.:

• rola gminy w przypadku prywatnych punktów schronienia,
• odpowiedzialność za ich udostępnianie podczas alarmów,
• zakres nowych obowiązków JST w sytuacjach kryzysowych.

Te kwestie mogą mieć istotne znaczenie praktyczne przy wdrażaniu nowych regulacji.

Co to oznacza dla rynku?

Połączenie:

• rekordowego budżetu,
• wydłużenia terminów rozliczeń,
• planowanego wydłużenia programu do 5 lat,
• uproszczenia procedur

tworzy realny impuls inwestycyjny w obszarze infrastruktury ochronnej.

Można spodziewać się zwiększonej liczby postępowań przetargowych oraz nowych projektów budowlanych i modernizacyjnych.

Samorządy już działają – co pokazują odpowiedzi urzędów wojewódzkich?

Na podstawie uzyskanych przez Doradcy365 odpowiedzi z urzędów wojewódzkich w styczniu 2026 r. widać wyraźnie, że realizacja Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC) w 2025 r. nie miała charakteru wyłącznie „koncepcyjnego”. W wielu regionach rozpoczęto konkretne działania inwestycyjne oraz podpisano umowy dotacyjne.

🔹 Zachodniopomorskie – 123 inwestycje

Z odpowiedzi Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wynika, że w 2025 r. rozpoczęto 123 inwestycje dotyczące budowy, modernizacji lub adaptacji budowli ochronnych

Wszystkie wnioski były opiniowane przez komisje ds. oceny oraz Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego, a następnie przekazywane do akceptacji MSWiA i MON. To pokazuje, że proces ma charakter formalny i wieloetapowy.

🔹 Wielkopolskie – 88 podpisanych umów

W województwie wielkopolskim w ramach naboru na 2025 r. podpisano 88 umów w obszarze obiektów zbiorowej ochrony

Choć większość dotyczyła opracowania programów funkcjonalno-użytkowych i ocen technicznych, to jest to kluczowy etap poprzedzający właściwe inwestycje budowlane.

Wartość przekazanych środków w ramach całego Programu OLiOC w 2025 r. w tym województwie wyniosła ponad 301 mln zł, z czego:

• 90,9 mln zł dla gmin,
• 175 mln zł dla powiatów,
• 35,3 mln zł dla innych podmiotów

🔹 Kujawsko-Pomorskie – 61 zaakceptowanych projektów budowlanych

W województwie kujawsko-pomorskim wnioski dotyczące budowli ochronnych zaakceptowane przez MSWiA wyniosły 61 projektów o łącznej wartości ok. 63 mln zł

To pokazuje, że w części regionów mamy do czynienia już nie tylko z analizami, ale z konkretnymi projektami budowlanymi zatwierdzonymi na poziomie centralnym.

🔹 Podkarpackie – modernizacje OZB i 90% przekazanych środków

Podkarpacki Urząd Wojewódzki potwierdził realizację inwestycji w 2025 r. dotyczących modernizacji Obiektów Zbiorowej Ochrony

Co istotne, jednostkom samorządu terytorialnego przekazano 90% przyznanych środków w ramach Programu OLiOC – co wskazuje na wysoką dynamikę realizacyjną.

🔹 Opolskie – 14,3 mln zł przekazanych środków

W województwie opolskim wartość środków przekazanych w 2025 r. na realizację zadań z Programu wyniosła 14 314 709,14 zł

🔹 Lubelskie i Śląskie – etap ekspertyz i analiz

W województwie lubelskim środki przeznaczono na ekspertyzy budowlane obiektów wcześniej traktowanych jako budowle ochronne

Podobnie w województwie śląskim zawierane były umowy dotyczące analiz i opracowań w zakresie Miejsc Doraźnego Schronienia

To potwierdza, że wiele regionów znajduje się obecnie na etapie przygotowawczym – przed właściwymi robotami budowlanymi.

🔹 Podlaskie – inwestycje rozpoczęte

Podlaski Urząd Wojewódzki potwierdził, że w 2025 r. inwestycje w budowle ochronne zostały rozpoczęte.

🔹 Świętokrzyskie – działania organizacyjne

W województwie świętokrzyskim w 2025 r. nie realizowano inwestycji budowlanych dotyczących budowli ochronnych. Natomiast prowadzono intensywne działania edukacyjne i organizacyjne związane z wdrażaniem ustawy.

Powyższe statystyki potwierdzają, że mimo początkowego etapu wdrażania ustawy, proces inwestycyjny już się rozpoczął i ma charakter systemowy.

Jak Doradcy365 mogą pomóc?

Zmiany legislacyjne i rosnące środki finansowe oznaczają potrzebę profesjonalnego przygotowania projektów.

W Doradcy365 wspieramy:

✔ JST planujące inwestycje schronowe
✔ inwestorów prywatnych zainteresowanych realizacją MDS i budowli ochronnych
✔ firmy budowlane i projektowe przygotowujące się do przetargów
✔ podmioty analizujące modele partnerstwa publiczno-prywatnego

Oferujemy m.in.:

• analizę możliwości finansowania,
• przygotowanie koncepcji inwestycyjnych,
• opracowanie modeli finansowych,
• wsparcie w zakresie formalno-prawnym,
• przygotowanie dokumentacji projektowej.

Podsumowanie

Planowana nowelizacja ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej może znacząco wpłynąć na tempo i skalę inwestycji w schrony w Polsce. Większy budżet, wydłużone terminy wydatkowania środków oraz możliwe pięcioletnie ramy programu tworzą nowe możliwości dla samorządów i rynku budowlanego.

To dobry moment, aby strategicznie przygotować projekty – zanim ruszy kolejna fala inwestycji.

Skorzystaj z naszej pomocy już dziś i uzyskaj wsparcie.

Masz więcej pytań? Zapraszamy do kontaktu!