CBAM od 2026 roku – jak przygotować firmę na nowy standard handlu?

Wprowadzenie regulacji granicznej opłaty węglowej

Od 2026 roku mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) zacznie w Unii Europejskiej funkcjonować w pełnym zakresie. Po trwającym od 2023 roku etapie przejściowym regulacja ta przełoży się na konkretne obciążenia finansowe dla przedsiębiorstw importujących do UE wybrane grupy towarów, uwzględniając poziom emisji CO₂ związany z ich produkcją.

Jak działa CBAM w praktyce?

CBAM obejmuje obecnie import m.in.:

• stali i żelaza,
• aluminium,
• cementu,
• nawozów,
• energii elektrycznej,
• wodoru.

Importerzy będą zobowiązani do zakupu certyfikatów CBAM odpowiadających ilości CO₂ wyemitowanej przy produkcji towaru poza UE. Cena certyfikatów jest powiązana z systemem EU ETS, co ma zapewnić równe warunki konkurencji między producentami unijnymi i zagranicznymi.

Kluczowe znaczenie mają rzeczywiste dane emisyjne. Jeśli nie zostaną one dostarczone lub zweryfikowane, stosowane będą wartości domyślne – zazwyczaj mniej korzystne finansowo dla importera. Jednocześnie system pozwala na obniżenie liczby certyfikatów, jeśli w kraju pochodzenia towaru obowiązuje już opłata za emisję CO₂.

Cele CBAM

CBAM realizuje kilka kluczowych założeń unijnej polityki klimatycznej:

• Wsparcie globalnej dekarbonizacji – zachęta do inwestycji w czystsze technologie na całym świecie.
• Ograniczenie ucieczki emisji – zapobieganie przenoszeniu wysokoemisyjnej produkcji poza UE w celu obejścia restrykcji środowiskowych.
• Równe warunki konkurencji – zrównanie obciążeń kosztowych firm unijnych i producentów spoza UE.

Dlaczego CBAM ma realne znaczenie dla importerów?

Według analiz jednego z czołowych globalnych operatorów logistycznych, CBAM może mieć na światowe łańcuchy dostaw większy wpływ niż amerykańska polityka celna. Dla importerów oznacza to dodatkowe obciążenia finansowe – w niektórych przypadkach sięgające nawet 30% – co istotnie wpływa zarówno na koszty działalności, jak i na konkurencyjność firm działających na rynku UE.

Warto podkreślić, że poziom tych obciążeń nie jest z góry określony ani nie musi być stały. Jego wysokość zależy między innymi od:

• poziomu emisji CO₂ w procesie produkcji,
• wyboru dostawców i struktury łańcucha dostaw.

⚠️ To właśnie w tych obszarach importerzy mają realny wpływ na swoje przyszłe obciążenia.

Najczęstsze błędy importerów

Z doświadczeń ekspertów wynika, że wiele firm:

• nie wie dokładnie, które towary podlegają CBAM,
• nie ma dostępu do wiarygodnych danych emisyjnych od dostawców,
• nie posiada wewnętrznych procedur raportowania,
• odkłada przygotowania, licząc na dalsze zmiany regulacyjne.

❗ To podejście zwiększa ryzyko błędów, sankcji i nieprzewidzianych kosztów już od 1 stycznia 2026 roku.

Zaległy raport CBAM – jak uniknąć kar i blokady importu?

Nie złożyłeś jeszcze obowiązkowego raportu CBAM albo masz wątpliwości co do jego poprawności? To sytuacja, którą trzeba naprawić jak najszybciej.

Importerzy towarów wysokoemisyjnych – takich jak cement, energia elektryczna, stal, aluminium, żelazo, nawozy czy wodór – są zobowiązani do kwartalnego raportowania CBAM na podstawie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956.

Brak raportu lub błędne dane mogą prowadzić do:

• kar finansowych,
• wzmożonych kontroli,
• problemów z uzyskaniem statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM,
• a od 2026 r. – blokady importu towarów objętych CBAM.

⚠️ Zaległy raport CBAM – czas ma kluczowe znaczenie

Jeżeli raport CBAM nie został złożony w terminie, można go jeszcze złożyć po terminie, ale:

• wymagany jest numer referencyjny nadawany przez właściwy organ,
• numer jest ważny tylko 30 dni od aktywacji,
• im dłuższe opóźnienie, tym większe ryzyko sankcji i problemów proceduralnych.
  

  ---

Nowe obowiązki administracyjne

Wraz z wejściem CBAM importerzy staną przed nowym wyzwaniem organizacyjnym. Regulacja wprowadza konieczność systematycznego zbierania i raportowania danych emisyjnych od zagranicznych producentów, często w odniesieniu do konkretnych produktów. W praktyce oznacza to potrzebę uporządkowania procesów oraz jasnego określenia zasad współpracy z dostawcami.

⚠️ Eksperci zwracają uwagę, że wiele firm nadal nie jest przygotowanych na nadchodzące obowiązki. Wiedza importerów na temat nowych regulacji wciąż bywa niewystarczająca, co może prowadzić do błędów, potencjalnych sankcji oraz nieplanowanych wydatków.

Status upoważnionego zgłaszającego CBAM – kluczowy obowiązek od 2026 roku

Jednym z kluczowych elementów przygotowania firmy do pełnego funkcjonowania mechanizmu CBAM jest uzyskanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM (UZ CBAM).

Od 1 stycznia 2026 r. wyłącznie podmioty posiadające ten status będą mogły legalnie importować towary objęte CBAM na obszar Unii Europejskiej. Status ten jest warunkiem niezbędnym do składania deklaracji CBAM oraz rozliczania emisji CO₂ przypisanych do importowanych produktów.

Procedura uzyskania statusu UZ CBAM obejmuje m.in.:

• złożenie formalnego wniosku do właściwego organu,
• wykazanie zdolności organizacyjnej i operacyjnej do realizacji obowiązków CBAM,
• w określonych przypadkach – złożenie gwarancji CBAM (zabezpieczenia finansowego).

Wnioski o nadanie statusu można składać od 1 grudnia 2025 r. Ze względu na stopień skomplikowania procedury oraz konieczność przygotowania dokumentacji, rekomendowane jest rozpoczęcie działań z wyprzedzeniem.

Gwarancja CBAM – obowiązkowe zabezpieczenie finansowe w wybranych przypadkach

W określonych sytuacjach importer lub jego pośredni przedstawiciel celny jest zobowiązany do złożenia gwarancji CBAM, o której mowa w art. 17 ust. 5 rozporządzenia CBAM.

Obowiązek złożenia gwarancji dotyczy podmiotów, które:

• złożyły wniosek o przyznanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM,
• prowadzą działalność krócej niż przez dwa ostatnie lata obrotowe poprzedzające rok złożenia wniosku.

Celem gwarancji jest wykazanie zdolności finansowej i operacyjnej do realizacji zobowiązań wynikających z mechanizmu CBAM, w szczególności w zakresie zakupu certyfikatów CBAM oraz prawidłowego raportowania emisji.

Gwarancję składa się do tego samego organu, do którego kierowany jest wniosek o nadanie statusu UZ CBAM. Organ ten odpowiada również za monitorowanie oraz zwolnienie gwarancji po spełnieniu ustawowych warunków.

⚠️ Brak prawidłowo ustanowionej gwarancji w wymaganych przypadkach może skutkować odmową nadania statusu UZ CBAM lub wstrzymaniem procedury.

Jakie kary grożą za brak raportowania CBAM?

🔹 Do końca 2025 r. (okres przejściowy)

• 10–50 EUR za tonę niezgłoszonych emisji CO₂,
• sankcje za brak raportu lub brak reakcji na wezwania do korekty,
• zwiększone ryzyko kontroli administracyjnych.

🔹 Od 1 stycznia 2026 r. (pełne przepisy CBAM)

• kara za brak umorzenia certyfikatów CBAM – na poziomie kar z EU ETS (ok. 100 EUR/tCO₂),
• wielokrotnie wyższe sankcje za import bez spełnienia obowiązków CBAM,
• możliwość odmowy odprawy celnej,
• ryzyko utraty statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM.

Uproszczenia i zmiany w mechanizmie CBAM

Komisja Europejska, wskazując na złożoność dotychczasowego systemu, zaproponowała także szereg uproszczeń, które mają zwiększyć efektywność i przejrzystość CBAM:

1. Ochrona przed obejściem przepisów – regulacje mają lepiej zabezpieczać przed próbami uniknięcia podatku, w tym w przypadku energii elektrycznej importowanej do UE.
2. Rozszerzenie zakresu produktów – planowane objęcie mechanizmem ok. 180 wyrobów energochłonnych, głównie stalowych i aluminiowych, w tym maszyn i sprzętu AGD, tak aby emisje były realnie ograniczane.
3. Tymczasowy fundusz dekarbonizacyjny – przewidziany na dwa lata, finansowany w części z 25% przychodów ze sprzedaży certyfikatów CBAM w latach 2026–2027, ma rekompensować koszty wynikające z ETS dla sektorów narażonych na tzw. ucieczkę emisji, przy jednoczesnym uwzględnieniu działań redukujących emisje.
4. Uproszczenie procedur importowych – w tym możliwość łatwiejszego zgłaszania i weryfikacji danych od producentów oraz usprawnienie obiegu informacji między importerami a organami celnymi.

Komisarz ds. klimatu UE, Wopke Hoekstra, podkreślił, że celem jest zapewnienie systemu sprawiedliwego, prostego i skutecznego dla wszystkich uczestników rynku, z minimalizacją ryzyka przenoszenia produkcji poza UE.

Jak przygotować firmę do nowych regulacji?

1. Identyfikacja towarów objętych CBAM
   Należy dokładnie ustalić, które importowane produkty podlegają regulacji, pamiętając, że ich zakres może być w przyszłości rozszerzony.
2. Weryfikacja danych emisyjnych
   Kluczowe jest rozpoczęcie dialogu z producentami w celu pozyskania rzetelnych danych o emisjach i ustalenia zasad ich dokumentowania.
3. Optymalizacja łańcucha dostaw
   Wybór partnerów inwestujących w niskoemisyjne technologie może znacząco ograniczyć przyszłe koszty CBAM i poprawić konkurencyjność firmy.
4. Status upoważnionego zgłaszającego
   Od 1 grudnia 2025 r. importerzy i pośrednicy celni mogą składać wnioski o nadanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM – niezbędnego do prawidłowego raportowania.

Jak Doradcy365 mogą pomóc?

Doradcy365 oferują kompleksowe wsparcie we wdrażaniu CBAM, obejmujące m.in.:

• analizę obowiązków prawnych,
• identyfikację towarów objętych regulacją,
• wdrażanie systemów raportowania emisji,
• doradztwo strategiczne w zakresie łańcucha dostaw,
• wsparcie w komunikacji z dostawcami zagranicznymi,
• pomoc w procedurach administracyjnych i sprawozdawczych, np. w złożeniu wniosku o nadanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM czy złożenia gwarancji CBAM.

Z pomocą ekspertów Doradcy365 importerzy mogą efektywnie realizować wszystkie obowiązki związane z CBAM – od gromadzenia i weryfikacji danych po uzyskanie statusu upoważnionego zgłaszającego – jednocześnie ograniczając ryzyko błędów i niepotrzebnych kosztów.

🔗 Już dziś umów się na konsultację: https://doradcy365.pl/produkt/szybka-e-konsultacja-w-zakresie-mechanizmu-cbam/

Podsumowanie

Choć CBAM bywa przedstawiany jako skomplikowana i kosztowna regulacja, w praktyce jest to proces, którym można skutecznie zarządzać – pod warunkiem odpowiedniego przygotowania i wsparcia. Firmy, które zaczną działać z wyprzedzeniem, nie tylko ograniczą ryzyko finansowe, ale mogą również wzmocnić swoją pozycję konkurencyjną na rynku UE.

Skorzystaj z naszego wsparcia, aby dobrać rozwiązania minimalizujące koszty i ryzyka związane z CBAM.

Skorzystaj z naszej pomocy już dziś i uzyskaj wsparcie.

Masz więcej pytań? Zapraszamy do kontaktu!